Jak przeprowadzić gruntowne czyszczenie systemu Windows przed formatem to kluczowy element przygotowania komputera do nowej instalacji, pozwalający na usunięcie zbędnych danych i zminimalizowanie ryzyka przeniesienia błędów.
Przygotowanie do czyszczenia
Etap przygotowawczy decyduje o efektywności całego procesu. Zgromadzenie niezbędnych narzędzi, kopii zapasowej i planu działania to fundament solidnego porządku w systemie.
1. Kopia zapasowa istotnych danych
- Zidentyfikuj foldery z dokumentami, grafikami i plikami konfiguracyjnymi. Najczęściej są to katalogi Dokumenty, Pulpit i foldery programów.
- Wykonaj kopię zapasową za pomocą chmury (OneDrive, Google Drive) lub na zewnętrznym dysku.
- Utwórz listę licencji i haseł do zainstalowanych programów.
2. Zebranie narzędzi do diagnostyki i usuwania
- Pobierz darmowe aplikacje: CCleaner, Malwarebytes Anti-Malware, Revo Uninstaller.
- Sprawdź dostępność narzędzi systemowych: Oczyszczanie dysku, Kontroler plików systemowych (sfc), DISM.
- Zapisz offline sterowniki krytycznych urządzeń – karta sieciowa, grafika.
3. Utworzenie nośnika ratunkowego
- Stwórz bootowalny pendrive z Windows lub narzędziami PE (WinPE).
- Dodaj narzędzia do naprawy rozruchu: EasyBCD, Hiren’s BootCD czy narzędzie producenta płyty głównej.
Etapy usuwania zbędnych plików i danych
Pozbycie się nadmiaru danych nie tylko zwalnia miejsce, ale też przygotowuje grunt pod czystą instalację. Ważne, aby wykonywać poszczególne kroki w rekomendowanej kolejności.
1. Oczyszczanie dysku i usuwanie plików tymczasowych
- Uruchom narzędzie Oczyszczanie dysku (cleanmgr). Zaznacz wszystkie kategorie, w tym “Pliki tymczasowe Internetu” i “Kosz”.
- Wyczyść folder %TEMP%: wpisz w pasku Uruchom (“Win + R”) i usuń wszystkie pliki.
- Usuń pozostałości po instalacjach: foldery w C:WindowsInstaller i stare aktualizacje w WinSxS.
- Skorzystaj z narzędzia CCleaner do usunięcia ciasteczek, historii przeglądania i niepotrzebnych wpisów w rejestrze.
2. Deinstalacja nieużywanych programów
- Skorzystaj z Revo Uninstaller – usuwa programy wraz z pozostałymi wpisami w rejestrze.
- Sprawdź listę zainstalowanych aplikacji w Panelu sterowania, usuń wszystkie zbędne.
- Po deinstalacji wykonaj skanowanie rejestru i napraw błędy.
3. Skanowanie pod kątem złośliwego oprogramowania
- Uruchom pełne skanowanie Malwarebytes Anti-Malware i Windows Defender.
- Sprawdź autostart: użyj Autoruns od Sysinternals, aby wykryć podejrzane procesy.
- Upewnij się, że lista startupu jest wolna od malware oraz zbędnych usług.
Optymalizacja i sprawdzenie stanu systemu
Po usunięciu zbędnych plików i programów warto przeprowadzić finalne testy i przygotować komputer do formatowania.
1. Naprawa plików systemowych
- W konsoli CMD (uruchomionej jako administrator) wpisz sfc /scannow, aby zidentyfikować i naprawić uszkodzenia plików.
- Użyj DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth do przywrócenia integralności obrazu systemowego.
- Sprawdź komunikaty i wykonaj ponowne uruchomienie, aby dokończyć proces naprawczy.
2. Defragmentacja i optymalizacja dysku
- W systemach z HDD uruchom narzędzie Defragmentator dysków (defrag) lub Smart Defrag.
- Na dyskach SSD skorzystaj z optymalizacji TRIM dostępnej w Windows (optymalizuj narzędziem Optymazyj dyski).
- Przeprowadź benchmark dysku przy pomocy CrystalDiskMark, by sprawdzić wydajność przed formatem.
3. Weryfikacja sterowników i aktualizacji
- Zainstaluj narzędzie Driver Booster lub skorzystaj z menedżera urządzeń.
- Sprawdź poprawność sterowników karty graficznej, sieciowej i płyty głównej.
- Pobierz najnowsze łatki Windows Update, ale nie instaluj ich przed formatem – zanotuj tylko numery poprawek.
4. Ostateczna analiza i dokumentacja
- Przeprowadź kontrolę stanu dysku SMART – CrystalDiskInfo.
- Udokumentuj uzyskane wyniki, wartości temperatur i szybkości odczytu/zapisu.
- Utwórz notatkę z listą wykonanych kroków i narzędzi użytych w procesie.
