Jak zainstalować system operacyjny z pendrive’a wymaga odpowiedniego przygotowania i znajomości kilku kluczowych kroków, które zapewnią sprawny przebieg całego procesu.
Przygotowanie nośnika i środowiska
Przed rozpoczęciem instalacji należy skupić się na wyborze odpowiedniego pendrive oraz przygotowaniu środowiska pracy. Warto zwrócić uwagę na pojemność i prędkość zapisu, które wpłyną na czas tworzenia nośnika bootowalnego. Aby uniknąć problemów, zaleca się użycie pendrive’a o pojemności co najmniej 8 GB oraz wsparciu dla standardu USB 3.0.
Wybór pendrive’a
- Pojemność – minimum 8 GB, lepiej 16 GB lub więcej.
- Prędkość zapisu – im wyższa, tym szybsze tworzenie nośnika.
- Marka i niezawodność – dobre opinie w testach weryfikujących czas dostępu.
Pobranie obrazu ISO
Kolejnym krokiem jest pobranie pliku z obrazem systemu operacyjnego (ISO). W zależności od wybranej dystrybucji czy wersji Windows pobierz plik z oficjalnej strony producenta lub z zaufanego źródła:
- Strona Microsoft – narzędzie Media Creation Tool dla Windows 10/11.
- Strona dystrybucji Linux – Ubuntu, Fedora, Debian itp.
- Sprawdzenie sumy kontrolnej (SHA-256 lub MD5), aby uniknąć uszkodzonych pobrań.
Tworzenie bootowalnego pendrive’a
Do utworzenia nośnika bootowalnego najlepiej skorzystać ze sprawdzonych programów, które automatyzują większość czynności. Najpopularniejszymi narzędziami są Rufus, BalenaEtcher oraz UNetbootin.
Użycie programu Rufus
- Pobierz Rufus z oficjalnej strony.
- Podłącz pendrive do portu USB.
- Uruchom Rufus – powinien automatycznie wykryć nośnik.
- Wybierz plik ISO i tryb partycjonowania: MBR dla BIOS lub UEFI-CSM, GPT dla nowszych systemów UEFI.
- Kliknij „Start” i poczekaj na zakończenie procesu.
Inne narzędzia
- BalenaEtcher – prosty interfejs, dostępny na Windows, macOS i Linux.
- UNetbootin – popularny wśród użytkowników Linux, pozwala tworzyć nośniki z różnych dystrybucji.
- Ventoy – tworzy wielo-ISO na jednym pendrive, można przełączać systemy bez ponownego formatowania.
Po ukończeniu procesu pendrive powinien być gotowy do uruchomienia w trybie bootowania. Upewnij się, że nie ma na nim ważnych danych, ponieważ zostaną nadpisane.
Konfiguracja BIOS/UEFI i uruchomienie instalatora
Aby komputer rozpoznał pendrive jako nośnik instalacyjny, konieczne jest ustawienie odpowiedniego priorytetu w ustawieniach BIOS lub UEFI. Procedury mogą się różnić w zależności od producenta płyty głównej.
Wejście do BIOS/UEFI
- Podczas uruchamiania naciśnij klawisz Del, F2, F10 lub Esc (zależnie od modelu).
- Znajdź zakładkę „Boot” lub „Boot Order”.
- Przenieś pendrive na najwyższą pozycję listy.
- Zapisz zmiany (zwykle F10) i zrestartuj komputer.
Tryb Legacy vs UEFI
Jeżeli komputer obsługuje UEFI, zaleca się tryb GPT z włączonym Secure Boot (jeżeli obraz systemu jest podpisany). Dla starszych maszyn należy wybrać tryb Legacy BIOS lub UEFI-CSM.
Proces instalacji systemu operacyjnego
Po prawidłowym uruchomieniu systemu z pendrive’a zobaczysz ekran instalatora. Kolejne etapy mogą się różnić w zależności od wybranego systemu, ale ogólne założenia pozostają podobne.
Wybór języka i układu klawiatury
- Określ język instalacji oraz format klawiatury.
- Dla Windows – wybierz wersję (Home, Pro itp.).
- Dla Linux – wybierz środowisko graficzne lub tryb minimalny.
Partycjonowanie dysku
Partycjonowanie to kluczowy etap, decyduje o strukturze dysku twardego. Możesz skorzystać z automatycznego kreatora lub samodzielnie utworzyć partycje:
- Partyja systemowa – około 20–50 GB dla Windows, 10–25 GB dla Linux.
- Partyja wymiany (swap) – zalecana dla Linux, min. 1–2 GB.
- Partyja danych – reszta dostępnego miejsca, format NTFS (Windows) lub ext4 (Linux).
Rozpoczęcie instalacji
Po sformatowaniu i przypisaniu punktów montowania kliknij „Instaluj teraz” (Windows) lub „Install” (Linux). Proces trwa od kilku do kilkudziesięciu minut, w zależności od sprzętu.
Pierwsze uruchomienie i konfiguracja po instalacji
Po zakończeniu instalacji system automatycznie się zrestartuje (usuń pendrive, gdy komputer zacznie się ponownie uruchamiać, aby uniknąć ponownego wczytania instalatora). Pierwsze uruchomienie to czas na:
- Utworzenie konta użytkownika i ustawienie hasła.
- Konfigurację sterowników – szczególnie karty graficznej, dźwiękowej i sieciowej.
- Instalację aktualizacji systemu oraz oprogramowania antywirusowego (dla Windows).
- Personalizację wyglądu i ustawień prywatności.
Jeżeli zainstalowałeś Linux, warto również zainstalować dodatkowe repozytoria i pakiety multimedialne. Dla Windows można skorzystać z narzędzia Windows Update.
Podczas całego procesu zwracaj uwagę na komunikaty instalatora oraz informacje wyświetlane na ekranie – to one często podpowiadają, co trzeba poprawić lub które opcje wybrać, by instalacja przebiegła bez problemów.
