Jak sprawdzić, czy zasilacz działa bez płyty głównej? To pytanie często pojawia się wśród entuzjastów komputerowych oraz serwisantów, którzy muszą zweryfikować, czy uszkodzenie wynika z wadliwej jednostki zasilającej, a nie z innych komponentów.
Wprowadzenie do testowania zasilacza
Przed przystąpieniem do jakichkolwiek działań należy zapoznać się z podstawowymi informacjami o PSU (Power Supply Unit). Zasilacz dostarcza kluczowe napięcia (3,3 V, 5 V, 12 V) do płyty głównej, dysków, wentylatorów i kart rozszerzeń. Jeżeli komputer nie uruchamia się, jednym z podejrzanych elementów jest właśnie zasilacz. Brak właściwych wartości napięć może prowadzić do niestabilnej pracy lub całkowitego braku reakcji systemu.
Narzędzia niezbędne do przeprowadzenia testu
Aby sprawdzić, czy zasilacz jest w pełni sprawny poza obudową komputera, warto zgromadzić podstawowe narzędzia i materiały:
- Multimetr cyfrowy lub analogowy – do pomiaru napięć stałych.
- Zestaw przewodów testowych z krokodylkami lub wsuwkami.
- Mały śrubokręt lub zdejmowana obudowa – aby uzyskać dostęp do wtyczek.
- Mostek papierowy lub specjalna wtyczka do zaślepienia 24-pinowej wtyczki ATX.
- Odpowiednie środki ochrony osobistej: rękawiczki izolacyjne, okulary ochronne.
Pamiętaj, że praca z prądem niesie ryzyko porażenia, dlatego należy zachować ostrożność i wykonywać pomiary w suchym, dobrze oświetlonym miejscu.
Przygotowanie do testu bez płyty głównej
Aby przetestować zasilacz samodzielnie, należy go podłączyć jedynie do najważniejszych przewodów. W standardowej wtyczce ATX 24-pinowej piny znajdują następujące barwy i funkcje:
- Czarny – masa (GND).
- Żółty – +12 V.
- Czerwony – +5 V.
- Pomarańczowy – +3,3 V.
- Zielony – PS_ON (sygnał włączający).
- Szary – PWR_OK (sygnał informujący o stabilności napięć).
Aby wymusić uruchomienie zasilacza bez płyty głównej, należy połączyć przewód PS_ON (zielony) z dowolnym przewodem masowym (czarnym). Można to zrobić za pomocą małego mostka – kawałka drutu lub specjalnej złączki. W momencie zwarcia zasilacz powinien wystartować, a jego wentylator zacznie się kręcić.
Pomiar napięć i interpretacja wyników
1. Pomiar napięcia +12 V
Podłącz czerwony przewód multimetru do żółtego przewodu zasilacza, czarny – do czarnego. Odczyt powinien wynosić 12 V z tolerancją ±5 %. Jeśli wartość spadnie poniżej 11,4 V lub wzrośnie powyżej 12,6 V, zasilacz może być uszkodzony lub niestabilny.
2. Pomiar napięcia +5 V
Analogicznie, czerwony przewód multimetru dotykamy do czerwonego przewodu wtyczki, czarny do masy. Prawidłowy odczyt to 5 V ±5 % (czyli zakres 4,75–5,25 V).
3. Pomiar napięcia +3,3 V
Pomiar wykonujemy na pomarańczowym przewodzie. Odczyt powinien oscylować wokół 3,3 V ±5 % (3,14–3,47 V).
4. Kontrola sygnału PWR_OK
Szary przewód może zostać podłączony do czerwonego punktu pomiarowego multimetru. Usunięcie obciążenia (brak płyty głównej) sprawia, że ten sygnał może być niestabilny, lecz po chwili powinien dać odczyt ok. +5 V, co świadczy o gotowości zasilacza do pracy.
Test obciążeniowy i przewidywane zachowania
Niektóre zasilacze, zwłaszcza modele budżetowe, automatycznie wyłączają się lub nie stabilizują napięć przy braku obciążenia. W takiej sytuacji warto zastosować obciążenie w postaci rezystorów lub starych wentylatorów 12 V:
- Rezystor 10 Ω/10 W do +12 V – powinien wymusić przepływ prądu ok. 1,2 A.
- Stary wentylator z molexa podłączony do linii +12 V.
Po dodaniu obciążenia ponów pomiary napięć. Jeżeli wartości wrócą do zakresu tolerancji, oznacza to, że zasilacz funkcjonuje prawidłowo tylko przy minimalnym obciążeniu. Jeśli pomimo tego napięcia są niestabilne, sprzęt nadaje się do wymiany.
Zasady bezpieczeństwa i dobre praktyki
- Przed podłączeniem do sieci zasilającej sprawdź, czy przełącznik AC na zasilaczu jest wyłączony.
- Upewnij się, że wszystkie przewody testowe są dobrze zaizolowane.
- Nie dotykaj metalowych elementów zasilacza w trakcie pracy.
- Stosuj rękawiczki i okulary ochronne, by uniknąć poparzenia lub zranienia.
- Przechowuj zasilacz na nieprzewodzącym podłożu podczas testów.
Typowe usterki i ich objawy podczas testów
- Brak obrotu wentylatora – często przejaw zużytego łożyska lub uszkodzenia wewnętrznego układu.
- Skoki napięć – mogą wskazywać na uszkodzoną sekcję filtrów lub kondensatory w złym stanie.
- Wyłączanie się po chwili – regulator termiczny reaguje na nadmierną temperaturę lub brak prawidłowego obciążenia.
- Brak sygnału PWR_OK – brak stabilizacji napięć wewnątrz jednostki.
Dokładne testowanie pozwala zidentyfikować większość problemów na poziomie zasilacza bez potrzeby instalacji na płycie głównej. Dzięki temu można zaoszczędzić czas i uniknąć niepotrzebnych wymian innych komponentów.
